Yönetmelik değişiklikleri üreticileri ve veteriner hekimleri yakından ilgilendiriyor

24 Temmuz 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan düzenlemelerle birlikte, büyükbaş hayvancılık işletmelerinde uygulanan bazı hastalık kontrol prosedürleri yeniden belirlendi.

Düzenlemelerin temel amacı; hastalık kontrol süreçlerini hızlandırmak, biyogüvenliği güçlendirmek, ari işletmelerin statülerini korumak ve hastalık şüphesiyle gerçek enfeksiyonun daha doğru şekilde değerlendirilmesini sağlamaktır.

Sığır Tüberkülozu ile Mücadele Yönetmeliğinde neler değişti?

Sığır Tüberkülozu ile Mücadele Yönetmeliğinde yapılan değişikliklerle test takvimleri önemli ölçüde kısaltıldı. Daha önce 60 gün olarak uygulanan bazı bekleme süreleri 42 güne indirildi.

• 60 günlük bekleme süresi 42 güne indirildi.
• Dört aylık üst sınır 84 gün olarak değiştirildi.
• On iki aylık üst sınır 180 güne, yani altı aya indirildi.
• Yönetmeliğin 7’nci maddesinin ilgili bölümünde bulunan 60 günlük süre de 42 gün olarak değiştirildi.

Ari olmayan sürüden hayvan alınırsa ne olacak?

Hastalıktan ari olmayan bir sürüden hayvan getirilmesi durumunda, en az altı ay arayla iki test yapılması zorunlu olacak. İki test arasındaki toplam süre en fazla 12 ay olabilecek.

Gelen hayvanların bu süre boyunca uygun izolasyon koşullarında tutulması ve işletmedeki ari hayvanlarla temas etmemesi gerekecek. Bu uygulama, işletmeye yeni alınan hayvanlar üzerinden hastalık taşınması riskini azaltmayı amaçlıyor.

Hastalık çıkışı sonrasında arilik statüsü nasıl geri alınacak?

Kesim veya ölüm sonrası muayenede ya da laboratuvar testlerinde tüberküloz tespit edilmesi halinde işletmenin arilik statüsü iptal edilerek hastalık çıkışı yapılacak.

Statünün yeniden kazanılması için son pozitif hayvan işletmeden uzaklaştırıldıktan sonra aşağıdaki test takvimi uygulanacak:

1. İlk test en geç yedi iş günü içerisinde yapılacak.
2. İkinci test, ilk testten en erken 42 gün sonra yapılabilecek.
3. İkinci test için üst sınır 180 gün olacak.
4. Son iki testin negatif çıkması halinde hastalık söndürülecek ve arilik statüsü geri verilecek.

Rutin testte pozitif reaktör çıkarsa arilik iptal edilecek mi?

Rutin test sonucunda pozitif reaktör tespit edilmesi, işletmenin arilik statüsünün doğrudan iptal edilmesi anlamına gelmeyecek. İşletmeye öncelikle “hastalık şüphesi” eklenecek.

Pozitif reaktörün uzaklaştırılmasından en erken 42 gün sonra ilk test yapılacak. İkinci test ise ilk testten en erken 42 gün, en geç 180 gün sonra uygulanacak.

Her iki testin negatif olması halinde hastalık şüphesi kaldırılacak ve işletmenin arilik sertifikası güncellenecek.

Bruselloz ile Mücadele Yönetmeliğinde neler değişti?

Bruselloz ile Mücadele Yönetmeliğinde yapılan değişikliklerle birlikte test kapsamı, karantina süreci, S-19 aşılı hayvanların değerlendirilmesi ve ari işletmelerde uygulanacak prosedürler yeniden düzenlendi.

Test yaşı 30 aydan 12 aya indirildi

Yönetmelikte yer alan 30 aylık yaş kriteri değiştirilerek, 12 ayın üzerindeki sığırlar esas alınmaya başlandı. Böylece daha fazla hayvan bruselloz testlerinin kapsamına girmiş oldu.

Brusellozda karantina ve iki aşamalı test

Brusellozdan ari olmayan bir sürüden işletmeye getirilen hayvanların ilk testi, işletmeye gelişlerinden sonra 30 gün içinde karantina sürüsünde yapılacak.

İlk testin negatif çıkması şartıyla ikinci test:

• En erken üç ay sonra,
• En geç 12 ay içerisinde yapılacak.

S-19 aşılı hayvanlar nasıl değerlendirilecek?

Canlı S-19 aşısı uygulanmış hayvanlar için Serum Aglütinasyon Testi ve Komplement Fiksasyon Testi sonuçları, yönetmelikte belirtilen eşik değerlere göre değerlendirilecek.

• Serum Aglütinasyon Testi (SAT): Mililitre başına 30 IU’nun üzerinde ancak 80 IU’nun altında sonuç alınması gerekiyor.
• Son 12 ay içinde S-19 aşısı yapılmış dişi hayvanlarda CFT: 30 EEC ünitesinin altında sonuç aranacak.
• Diğer durumlarda CFT: 20 EEC ünitesinin altında sonuç alınması gerekecek.

Seropozitif hayvan çıkması arilik statüsünü iptal edecek mi?

Yeni düzenlemede bakteriyolojik olarak doğrulanmış enfeksiyon ile yalnızca serolojik testte pozitiflik görülmesi birbirinden ayrılıyor.

Brusella enfeksiyonunun bakteriyolojik olarak tespit edilmesi halinde hastalık çıkışı yapılacak ve sürünün ari statüsü iptal edilecek.

Ancak yalnızca seropozitif hayvan tespit edilmesi halinde arilik doğrudan iptal edilmeyecek. İşletmeye hastalık şüphesi eklenecek ve yönetmelikte belirlenen izleme süreci başlatılacak.

30 günlük izleme süresi uygulanacak

Hastalık çıkışı yapılan veya hastalık şüphesi bulunan sürü 30 gün süreyle izlenecek. Bu süre içerisinde atık vakası görülmemesi halinde hastalık söndürülebilecek veya hastalık şüphesi kaldırılabilecek.

Brusellozdan ari statü nasıl geri kazanılacak?

Enfekte hayvanların sürüden uzaklaştırılmasından en az 30 gün sonra ilk test yapılacak. İkinci test ise ilk testten 30 gün sonra uygulanacak.

On iki aylık yaşın üzerindeki bütün sığırların son iki testte negatif sonuç vermesi halinde işletmeye arilik sertifikası yeniden verilecek veya mevcut sertifika güncellenecek.

Hayvan Hastalıklarında Tazminat Yönetmeliğinde ne değişti?

Yeni düzenlemenin dikkat çeken başlıklarından biri de hastalıktan ari işletme başvurusu sırasında test sonucu pozitif çıkan hayvanlara yapılacak ödeme oldu.

Bu nedenle hastalıktan ari işletme başvurusu yapmayı planlayan üreticilerin, başvuru öncesinde sürünün sağlık durumunu gözden geçirmesi, hayvan girişlerini kontrol etmesi ve veteriner hekim eşliğinde gerekli ön testleri değerlendirmesi önem taşıyor.

Tazminatın hangi şartlarda, hangi değer üzerinden ve hangi belgelerle ödeneceği konusunda uygulamaya başlamadan önce güncel mevzuatın tam metni ile Bakanlık açıklamalarının kontrol edilmesi gerekiyor.

Yeni düzenlemeler işletmelere nasıl yansıyacak?

Yeni yönetmelikler, bir taraftan test ve sertifika süreçlerini hızlandırırken diğer taraftan işletmelere daha sıkı biyogüvenlik sorumlulukları getiriyor.

Özellikle dışarıdan hayvan alan işletmelerin karantina alanlarını oluşturması, yeni gelen hayvanları doğrudan sürüye katmaması ve test tarihlerini düzenli olarak kayıt altında tutması gerekiyor.

Hastalıktan ari işletmeler açısından rutin testte seropozitif veya pozitif reaktör çıkmasının doğrudan statü kaybına yol açmaması önemli bir kolaylık sağlıyor.

Ancak hastalık şüphesinin kaldırılması ve sertifikanın güncellenmesi için yönetmelikte belirtilen test takvimlerinin eksiksiz uygulanması gerekiyor.

Üreticilerin dikkat etmesi gerekenler

• İşletmeye alınan her hayvanın geldiği sürünün hastalık statüsü kontrol edilmeli.
• Ari olmayan sürülerden gelen hayvanlar ayrı bir karantina alanında tutulmalı.
• Test tarihleri ve test sonuçları düzenli şekilde kayıt altına alınmalı.
• Atık vakaları zaman kaybetmeden yetkili veteriner hekime bildirilmeli.
• S-19 aşı tarihi ve laboratuvar sonuçları birlikte değerlendirilmelidir.
• Ari işletme başvurusu öncesinde tazminatla ilgili yeni şartlar incelenmelidir.
• Uygulamalar, işletmenin bağlı bulunduğu il veya ilçe tarım müdürlüğüyle koordineli yürütülmelidir.