Resmî Gazete’de yayımlandı: Hayvancılık işletmeleri A’dan E’ye sınıflandırılacak

DTemel altyapı, hijyen ve dezenfeksiyon

Madde 7 • D sınıfında aranacak asgari şartlar

• Bağımsız faaliyet alanı: Hayvancılık, aynı yerleşkede başka amaçlarla kullanılan yapılardan ayrılmış, sınırları belirli ve bağımsız bir bölümde yürütülmeli.
• Ekipman dezenfeksiyonu: Hayvan bakımında kullanılan ekipman düzenli olarak dezenfekte edilmeli.
• Ekipman paylaşımı: İşletmenin alet ve ekipmanları başka işletmelerle paylaşılmamalı.
• Uygun muhafaza: Kullanılmayan alet ve ekipmanlar kapalı alanlarda ve/veya hayvanların barındırıldığı yerlerden uzakta tutulmalı.
• Su deposu: Deposu bulunan işletmelerde depolar temizlenebilir ve dezenfekte edilebilir nitelikte olmalı.
• Aydınlatma: Seyyar veya sabit aydınlatma gereçleri bulunmalı.
• Yem depolama: İşletmede yem depolama alanı bulunmalı.
• Küçükbaş bölmeleri: Koyun-keçi işletmelerinde koç/teke ve kuzu/oğlak bölmeleri bulunmalı.
• Ayakkabı dezenfeksiyonu: Hayvanların bulunduğu alana girecek kişilerin ayakkabıları için dezenfeksiyon çukuru, küveti veya bu işlemi sağlayan ekipman bulunmalı.
• Yemlik ve suluk: Temizlenebilir nitelikte olmalı.
• Havalandırma: Hayvan refahını sağlayacak asgari havalandırma yapıları bulunmalı.

CCanlı hayvan kantarı, otomatik suluk ve güvenli altyapı

Madde 8 • D sınıfı şartlarına ilave olarak

• Çevreleme: İşletme sınırları, hayvan girişini engelleyen duvar, çit, tel örgü veya benzeri uygun malzemeyle çevrili olmalı.
• Hava koşullarından korunma: Açık alanda barındırılan hayvanlar için gölgelik ve yağmurdan korunma alanları bulunmalı.
• Otomatik suluk: İşletmede otomatik suluk bulunmalı.
• Aşı yolu veya kilit sistemi: Hayvanlarla yapılacak işlemlere uygun sistem bulunmalı.
• Canlı hayvan kantarı: Hayvanların tartılması için canlı hayvan kantarı bulunmalı.
• Atık yönetimi: Hayvansal atıklar dâhil tüm atıklar ilgili mevzuata uygun biriktirilmeli ve düzenli toplanmalı; çevre ve insan sağlığına yönelik riskler dikkate alınarak yönetilmeli.
• Rampa: Sabit veya hareketli rampa bulunmalı.
• Zapturapt ünitesi: Sığır-manda işletmelerinde hayvanları güvenli müdahale ve işlemler için sabitleyecek ünite bulunmalı.
• Veteriner sağlık ürünleri dolabı: Ürünlerin muhafaza şartlarına uygun depolanabileceği kapalı dolap bulunmalı.
• Kemirgenlerle mücadele: Mücadele düzenekleri bulunmalı.

BHastalıktan arilik, karantina ve kayıt düzeni

Madde 9 • C sınıfı şartlarına ilave olarak

• Hastalıktan arilik: Bakanlıkça belirlenen hastalıktan ari işletme sağlık sertifikasına sahip olunmalı.
• Biyogüvenlik levhaları: İşletmede uygulanacak kuralların yazılı olduğu levhalar bulunmalı.
• Sosyal ve idari yapılar: Bu yapılar varsa hayvanların barındığı yerden ayrı bir alanda bulunmalı.
• Araç ve ziyaretçi kayıtları: Tüm araç ve ziyaretçi giriş-çıkışları kayıt altına alınmalı; kontrolsüz giriş-çıkışa izin verilmemeli.
• Araç temizliği ve dezenfeksiyonu: Araçların işletme alanına girmemesi için önlem alınmalı. Girmesi zorunlu araçlar için ayrı temizlik-dezenfeksiyon alanı oluşturulmalı; araçlar girişte ve çıkışta önce temizlenmeli, ardından dezenfekte edilmeli.
• Ziyaretçi kontrolü: Teknik ve hizmet personeli ile Bakanlık personeli dışında, özellikle çevredeki işletmelerden zorunlu olmadıkça ziyaretçi kabul edilmemeli. Zorunlu ziyaretçiler için giriş-çıkış ve bölümler arası geçişlerde ayak dezenfeksiyonu ile özel veya tek kullanımlık koruyucu giysi sağlanmalı.
• El, ayak ve kıyafet hijyeni: Hayvanların bulunduğu alanın girişinde el-ayak dezenfeksiyonu düzeneği olmalı; kıyafet değişimi veya tek kullanımlık koruyucu kıyafet kullanımı sağlanmalı.
• Uygulama kayıtları: Veteriner biyolojik ürün uygulamalarının kayıtları tutulmalı.
• Sürüler arası temas: İşletmedeki hayvanlar farklı işletmelerin hayvanlarıyla temas etmemeli.
• Karantina: Yeni katılan hayvanlar için izole, hastalık bulaşmasını önleyecek mesafe ve yapıda ayrı alan bulunmalı. Bu alandaki ekipmanlar, bakıcı kıyafetleri ve çizmeler diğer bölümlerde kullanılanlardan ayrı tutulmalı.
• Sağım ve soğutma: Piyasaya süt arz eden işletmelerde seyyar veya sabit hatlı sağım sistemi ve süt soğutma tankı bulunmalı. Hasta veya karantina sürüsündeki hayvanlar için ayrı sağım sistemi olmalı.
• Enerji sürekliliği: Jeneratör veya alternatif güç kaynağı bulunmalı.
• Yem karma: Rasyonlar yem karma araç veya sistemleriyle hazırlanmalı.
• Doğumhane: Diğer hayvanlardan ayrı, hastalık bulaşmasını önleyecek mesafe ve yapıda doğumhane bulunmalı.
• Buzağı alanı: Sığır işletmelerinde buzağı bölmesi ve/veya kulübesi bulunmalı.
• Gezinme ve dinlenme: Yetiştirme türüne göre uygun alanlar bulunmalı.
• Küçükbaşa özel şartlar: Ayak banyosu, kırkım odası ve antiparaziter uygulama ünitesi bulunmalı. Mera kullanılıyorsa sürüye özel tahsis edilmiş meralar kullanılmalı; göçer hayvancılık yapılmamalı.

Kayıt tutma şartı hangi sınıfta başlıyor?

Bu yönetmelikte işletmenin kayıt tutmasına ilişkin açık şartlar B sınıfında başlıyor. Madde 9/1-ç, araç ve ziyaretçi giriş-çıkışlarının; Madde 9/1-g ise veteriner biyolojik ürün uygulamalarının kayıt altına alınmasını istiyor.

Bilgisayar destekli sürü yönetim sistemi şartı ise A sınıfında, Madde 10/1-i’de yer alıyor. Bu sistemde hayvanların kimlik ve soy bilgileri ile sağlık, üreme, besleme ve verim takiplerinin yapılması; verilerin raporlanması, depolanması ve yedeklenmesi gerekiyor.

AVeteriner hekim, ileri biyogüvenlik ve bilgisayar destekli sürü yönetimi

Madde 10 • B sınıfı şartlarına ilave olarak

• Veteriner hekim: İşletmede veteriner hekim çalıştırılmalı.
• Sağlık hizmetleri ve izin: Hayvan sağlığı kapsamındaki tüm işlemler görevli veteriner hekim veya onun sorumluluğundaki yardımcı sağlık personeli tarafından yürütülmeli. Veteriner tıbbi ürün temin izni bulunmalı.
• Bölüm bazlı biyogüvenlik: Tüm bölümler için biyogüvenlik prosedürleri bulunmalı.
• Dezenfeksiyon tüneli ve kabini: İşletmenin giriş ve çıkışında araçlar için dezenfeksiyon tüneli, ziyaretçiler için dezenfeksiyon kabini bulunmalı.
• Atık yönetim planı: Yazılı bir atık yönetim planı oluşturulmalı.
• Vektörlerle mücadele: Mücadele planı ile işletme bölümlerinde vektör tuzakları bulunmalı.
• Acil durum planı: İşletmenin bulunduğu köy veya mahallede ihbarı mecburi hayvan hastalığı tespit edilirse uygulanacak ilave tedbirler ve acil durum planı belirlenmeli.
• Sağım hijyeni: Prosedürler belirlenmeli; bunlara ilişkin uyarı levhaları ve talimatlar sağım bölümünde kolay görülen yerlere asılmalı.
• İtlaf ve imha: İşlemler ve kullanılacak alanlar için yazılı prosedürler belirlenmeli.
• Giriş-çıkış prosedürleri: Süt toplama, yem ve gübre taşıma araçları; serbest veteriner hekimler ve araçları; ziyaretçi araçları ile başka hayvancılık işletmeleriyle temas edebilecek kişiler için yazılı prosedürler hazırlanmalı.
• Yerleşim haritası: İşletmeye ait yerleşim haritası bulunmalı.
• Bilgisayar destekli sürü yönetimi: Hayvanların temel kimlik ve cet (soy) bilgileri tutulmalı; sağlık, üreme, besleme ve verim takipleri sistemde yapılmalı, raporlanmalı, depolanmalı ve yedeklenmeli.

Sınıflandırma ve denetimde hangi süreler uygulanacak?

Yayım tarihinde kayıtlı ve faal işletmeler, yayım tarihinden itibaren bir yıl içinde sınıflandırılacak. Daha önce kurulmuş ve kayıtlı olduğu hâlde faaliyetlerine ara vermiş ya da sonlandırmış işletmeler ise yeniden faaliyete başladıklarında sınıflandırılacak.

İl ve ilçe müdürlükleri gerekli gördükleri hâllerde işletmeleri denetleyebilecek. Mevcut sınıfa göre tespit edilen eksiklikler tutanak altına alınacak. Eksikliklerini 30 gün içinde gidermeyen işletmeler, şartlarını sağladıkları en yüksek sınıfa dâhil edilerek Bakanlık veri tabanındaki kayıtları güncellenecek.

Sınıflandırmaya esas fiziki altyapı veya biyogüvenlik koşulları değiştiğinde işletme sahibi ya da işletmecinin başvurusu üzerine yerinde inceleme yapılabilecek ve sınıf yeniden belirlenecek. Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girdi.